Коллектив авторов - Большая война России: Социальный порядок, публичная коммуникация и насилие на рубеже царской и советской эпох

6

Wehler H.-U. Deutsche Gesellschaftsgeschichte. Vom Beginn des Ersten Weltkrieges bis zur Griindung der beiden deutschen Staaten, 1914—1949. Miinchen, 2003. S. XIX. Критические отзывы см.: Kamber P. Hitler als «Charismatiker»? — «Zweiter Dreizigjahriger Krieg»? Zur Kritik an Hans-Ulrich Wehlers «Deutscher Gesellschaftsgeschichte» // Traverse. Zeitschrift fur Geschichte. Bd. 2. 2004. S. 119 — 129.

Great War, total war. Combat and mobilization on the Western Front, 1914–1918 / Chickering R., Forster S. (Ed.). Cambridge, 2000; Chickering R. Das Deutsche Reich und der Erste Weltkrieg. München, 2002; Becker J.-J., Krumeich G. La Grande Guerre. Une histoire franco-allemande. Paris, 2008.

Мережковский Д.С. Невоенный дневник. 1914–1916. Пг., 1917. С. 177.

Ленин В.И. Полн. собр. соч. М., 1973. Т. 27. С. 37.

Эренбург И.И. Люди, годы, жизнь. Кн. I // Он же. Собр. соч. М., 1996. Т. 6. С. 523.

О месте Первой мировой войны в памяти россиян см.: Petrone К. The Great War in Russian Memory. Bloomington, 2011.

Cohen A.T. Oh, That! Myth, Memory, and World War I in the Russian Emigration and the Soviet Union // Slavic Review. 2003. Vol. 62. № 1. P. 69–86.

См., например: Fitzpatrick S. Education and Social Mobility in the Soviet Union, 1921–1934. Cambridge, 1979; Siegelbaum L.S. Soviet State and Society between Revolutions, 1918–1929. Cambridge et al., 1992.

Kotkin S. Magnetic Mountain: Stalinism as a Civilization. Berkeley, 1995; Cultural Revolution in Russia, 1928–1931 / Fitzpatrick S. (Ed.). Bloomington, 1984; Eadem. Stalinism. New Directions. London; New York, 2000. P. 2.

Так озаглавлена глава о предпосылках революции, среди которых рассматривается и Первая мировая война: Fitzpatrick S. The Russian Revolution. New York, 1994. Chapt. 1.

См. также: Hildermeier M. Die Russische Revolution 1905–1921. Frankfurt a.M., 1989; Figes O. A Peoples Tragedy. The Russian Revolution, 1891–1924. London, 1996.

Holquist P. Making War, Forging Revolution. Russia's Continuum of Crisis, 1914–1921. Cambridge, 2002; Hoffmann D.L. Cultivating the Masses. Modern State Practices and Soviet Socialism, 1914–1939. Ithaca, 2011; Lih L.T. Bread and Authority in Russia, 1914–1921. Oxford, 1990. См. также сайт международного проекта Russia's Great War and Revolution: http://russiasgreatwar.org/ index.php (21.12.2013).

О Российской империи см.: Russian Empire. Space, People, Power, 1700–1930 / Burbank J., Hagen M. von., Remnev A. (Ed.). Indiana, 2007. Из сравнительных исследований см., например: Hirschhausen U. von. People that Count. The Imperial Census in Nineteenth- and Early Twentieth Century Europe and India // Leonhard J., Hirschhausen U. von. (Hrsg.). Comparing Empires. Encounters and Transfers in the Long Nineteenth Century. Gottingen, 2011. P. 145–170; Hacisalihoglu M. Borders, Maps, and Censuses. The Politization of Geography and Statistics in the Multi-Ethnic Ottoman Empire // Ibid. P. 171–210.

Gatrell P. A whole empire walking. Refugees in Russia during World War I. Bloomington, 1999.

Holquist P. To Count, to Extract, to Exterminate: Population Statistics and Population Politics in Late Imperial and Soviet Russia // Martin Т., Suny R.G. (Ed.). A State of Nations: Empire and Nation-Making in the Age of Lenin and Stalin. New York, 2001. P. 111–144.

Sanders M.L., Taylor P.M. Britische Propaganda im Ersten Weltkrieg 1914–1918. Berlin, 1990; Flasch K. Die geistige Mobilmachung. Die deutschen Intellektuellen und der Erste Weltkrieg. Ein Versuch. Berlin, 2000; Jeismann M. Propaganda // Hirschfeld G., Krumeich G., Renz I. (Hrsg.). Enzyklopadie Erster Weltkrieg. Paderborn etc., 2009. S. 198–209. О России см.: Jahn H. Patriotic Culture in Russia during World War I. Ithaca, 1995.

Winter J. Remembering War. The Great War between Memory and History in the Twentieth Century. New Haven, 2006; Der Erste Weltkrieg in der popularen Erinnerungskultur / Korte В., Paletschek S., Hochbruck W (Hrsg.). Essen, 2008; Ziemann B. Die deutsche Nation und ihr zentraler Erinnerungsort. Das «Nationaldenkmal fur die Gefallenen im Weltkriege» und die Idee des «Unbekannten Soldaten» 1914–1935 // Berding H, Heller K., Speitkamp W (Hrsg.). Krieg und Erinnerung. Fallstudien zum 19. und 20. Jahrhundert. Gottingen, 2000. S. 67–91.

Это продемонстрировано недавно в масштабном исследовании: Petrone К. The Great War.

Gerwarth R., Home J. The Great War and Paramilitarism in Europe, 1917–1923 // Contemporary European History. 2010. Vol. 19. № 3. P. 267–273; Eidem. War in Peace. Paramilitary Violence in Europe after the Great War. Oxford, 2012.

Eichenberg }., Newman J. P. Introduction: Aftershocks. Violence in Dissolving Empires after the First World War // Contemporary European History. 2010. Vol. 19. № 3. P. 183–194.

Schnell F. Raume des Schreckens. Gewalt und Gruppenmilitanz in der Ukraine 1905–1933. Hamburg, 2012.

Ср. Gatrell P. Russia's First World War. A Social and Economic History. Harlow, 2005. P. 264–276.

Stone N. The Eastern Front, 1914–1917. London, 1975. P. 70–91; Hobelt I. «So wie wir haben nicht einmal die Japaner angegriffen». Usterreich-Ungarns Nordfront 1914/15 // Grofi G.P. (Hrsg.). Die vergessene Front. Der Osten 1914/15. Ereignis, Wirkung, Nachwirkung. Paderborn, 2006. S. 87–101.

Bachmann К. «Ein Herd der Feindschaft gegen Rußland». Galizien als Krisenherd in den Beziehungen der Donaumonarchie mit Rußland 1907–1914. Wien, 2001; Matter H.-C. Galizien. Eine Grenzregion im Kalkül der Donaumonarchie im 18. und 19. Jahrhundert. München, 2007. S. 190 et passim; McMeekin S. The Russian Origins of the First World War. Cambridge (Mass.), 2011. P. 87 et passim.

См.: Frank A.F. Oil Empire. Visions of prosperity in Austrian Galicia. Cambridge (Mass.), 2005.

Wrobel P. The Jews of Galicia under Austrian-Polish Rule, 1869–1918 // Austrian History Yearbook. 1994. Vol. 25. P. 132–136; Prusin A. Nationalizing a Borderland. War, Ethnicity, and Anti-Jewish Violence in East Galicia, 1914–1920. Tuscaloosa, 2005; Wolff L. The Idea of Galicia. History and Fantasy in Habsburg Political Culture. Stanford, 2010. P. 351–361; Holquist P. The Role of Personality in the First World War (1914–1915). Russian Occupation of Galicia and Bukovina // Dekel-Chen J., Gunt D., Meir N.M., Bartal I. (Ed.). Rethinking the Pogrom in East European History. Bloomington, 2012. P. 52–74.

Бахтурина А.Ю. Политика Российской империи в Восточной Галиции в годы Первой мировой войны. М., 2000; Hagen M. von. War in a European Borderland. Occupation Plans in Galicia and Ukraine, 1914–1918. Washington, 2007. P. 32–42; Mick G. Kriegserfahrungen in einer multiethnischen Stadt. Lemberg 1914–1947. Wiesbaden, 2010. S. 32–42; Osadczy W. Swiąta Rus. Rozwój i oddziarywanie idei prawosławia w Galicji. Lublin, 2007; Pajqk J.Z. Od autonomii do niepodlegtosxi. Ksztaltowanie si? postaw politycznych i narodowych spoteczenstwa Galicji w warunkach Wielkiej Wojny 1914–1918. Kielce, 2012. S. 107 et passim.

Batowski H. Die Polen // Wandruszka A., Urbanitsch P. (Hrsg.). Die Habsburger Monarchie 1848–1918, Vol. 3/1: Die Volker des Reiches. Wien, 1980. S. 522–554; Binder H. Galizien in Wien. Parteien, Wahlen, Fraktionen und Abgeordnete im Ubergang zur Massenpolitik. Wien, 2005.

Achmatowicz A. Polityka Rosji w kwestii polskiej w pierwszym roku Wielkiej Wojny 1914–1915. Warszawa, 2003. S. 45 et passim, 243 et passim; Hagen M. von. War in a European Borderland. P. 19–22; McMeekin S. The Russian Origins. P. 88.

Автор настоящей статьи может сослаться на широкий ряд исследований, в частности: Nationbuilding and the politics of nationalism. Essays on Austrian Galicia / Markovits A.S., Sysyn ЕЕ. (Ed.). Cambridge (Mass.), 1989; Jobst K.S. Zwischen Nationalismus und Internationalismus. Die polnische und ukrainische Sozialdemokratie in Galizien von 1890 bis 1914. Ein Beitrag zur Nationalitatenfrage im Habsburgerreich. Hamburg, 1996; Stauter-Halsted K. The Nation in the Village. The Genesis of Peasant National Identity in Austrian Poland 1848–1914. Ithaca, 2001; Struve K. Bauern und Nation in Galizien. Uber Zugehorigkeit und soziale Emanzipation im 19. Jahrhundert. Göttingen, 2005; Shanes J. Diaspora Nationalism and Jewish Identity in Habsburg Galicia. Cambridge, 2012.

Bobrzynski M. Wskrzeszenie państwa polskiego. Szkic historyczny. T. 1. Kraków, 1920. S. 40; Hupka J. Z czasdw Wielkiej Wojny. Pamiętniki nie kombatanta. Lwow, 1937. S. 18; Mick C. Kriegserfahrungen. S. 77–78; Srokowski S. Z dni zawieruchy dziejowej 1914–1918. Kraków, 1923. S. 14–15.

Witos W. Moje wspomnienia. Warszawa, 1998. S. 165; Mick С Kriegserfahrungen. S. 82, 105; Sprawozdanie dr Tertila dla c.k. nadprokuratury w Krakowie [без даты] (Archiwum Państwowe w Krakowie, Oddziat w Tarnowie. Nr 266, sygn. V. 2. P. 3).

Resume vom 08.09.1914 (Osterreichisches Staatsarchiv, Kriegsarchiv, Wien, AOK-Evidenzbiiro, 3506).

Janusz B. 293 dni rzadow rosyjskich we Lwowie (3.IX.1914–22.VI.1915). Lwow; Warszawa, 1915. S. 151–158.

Konopczynski W. Historia polityczna Polski 1914–1939. Warszawa, 1995. S. 20.

Nowa administracja kraju // Kuryer Lwowski. 1914. 18 września; Przygotowanie norm administracyjnych dla Galicji // Kuryer Lwowski. 1914. 9 (22) wrzesnia.

Postanowienie obowiązujące, 20.09.1914 (Archiwum Paristwowe w Krakowie, Zb. KL 12; старый шифр: IT 1264).

Obwieszczenie P. Wojennego General-Guberantora Galicyi hr. Bobryńskiego, 4 (17).12.1914 (Archiwum Państwowe w Krakowie, Zb. KL 12; старый шифр: IT 1264); Biatynia Cholodecki J. Lwów w czasie okupacji rosyjskiej. S. 94, 116–118; Hagen M. von. War in a European Borderland. P. 26–27; Pajqk. J.Z. Od autonomii do niepodleglosci. S. 98, 105–107.

Aus der russische Presse, Russkij Invalid, 22.11. (5.12.) 1914 (KA, AOK-Evidenzbüro, 3506).

Bialynia Cholodecki J. Lwów w czasie okupacji rosyjskiej. S. 104; Daniec W. Pamiętnik z przezyc wielkiej wojny. Cz. 1. Rzeszow, 1926. S. 140; Srokowski S. Z dni zawieruchy dziejowej. S. 91, 105.

Бахтурина А.Ю. Политика. С. 70–109; Toporowicz W. Sprawa polska w polityce rosyjskiej 1914–1917. Warszawa, 1973. S. 97–107; Hagen M. von. War in a European Borderland. P. 23–28; Pajqk J.Z. Od autonomii do niepodlegtosci. S. 103; Mick С. Kriegserfahrungen. S. 87–89.

Zbiór dokumentów dotyczacych sprawy polskiej. Sierpień 1914 r. — styczeń 1915 r. Szwajcarya, 1915. S. 12–13.

Odezwa Najwyzszego wodza naczelnego do Polakow // Kurjer Lwowski. 1914. 15 września.